Grab the discounts and offers while the stocks last

SAFARI MAGAZINE | GUJARATI EDITION

Current issue

અંક નં. ૩૫૩ | ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૪

Cover story

કેન્સર શું છે? થવાનાં કારણો કયાં? થયા પછી મારણો કયાં?

અંગ્રેજી ભાષાના પ્રથમ ૧૦ ભયાવહ શબ્દોનું લિસ્ટ બનાવવું હોય તો તેમાં નવ શબ્દોને ગમે તે ક્રમમાં ગોઠવી શકાય, પણ દસમા તરીકે cancer શબ્દને ટોચના સ્થાને મૂકવાનો ઠરાવ સર્વાનુમતે પસાર થાય તેમ છે. સવાસો વર્ષ પહેલાં એ વખતે નવા સ્થપાયેલા American Journal of Psychology નામના સામયિકે મનમાં ભય પેદા કરતા રોગોને ગભરાટના માપે અનુક્રમે ગોઠવવાનું તેના વાચકોને જણાવ્યું ત્યારે સદંતર જુદું ચિત્ર નજર સમક્ષ આવ્યું.

શીતળા, ડિપ્થેરિઆ અને ક્ષય એ ત્રણ રોગો સૂચિમાં આગળ પડતું સ્થાન પામ્યા. પાણીમાં ડૂબી જવાનો ભય અને હડકાયું કૂતરું અચાનક કરડી જાય તેનો ભય ત્યાર પછીના નંબરે રહ્યા. ધરતીકંપના ભોગ બનવાના ડરની તરફેણમાં પણ ઘણા મતો પડ્યો, જ્યારે કેન્સરનો રોગ લગભગ છેવાડાના સ્થાને રહ્યો.

આ જાતનો અનુક્રમ ગોઠવાયા પાછળનું મુખ્ય કારણ એ કે કેન્સર વધુ ભાગે મોટી વયની વ્યક્તિમાં જોવા મળે અને સવા સદી પહેલાં સ્ત્રી-પુરુષો લાંબું આયુષ્ય ભોગવતાં ન હતાં. ભારતવંશી અમેરિકન જીવવિજ્ઞાની સિદ્ધાર્થ મુખરજીએ કેન્સર વિશેના તેમના The Emperor of All Maladies પુસ્તકમાં લખ્યું છે કે, ‘The early history of cancer is that there is very little early history of cancer.’ (કેન્સર વિશે મુખરજીનું ૪૦૦ પાનાંમાં પથરાતું પુસ્તક પુલિટ્ઝર પ્રાઇઝ સહિત ઘણાં બહુમાનો મેળવી ચૂક્યું છે.)

More interesting articles

સાઇબિરિયન કુંજ

ર૦૦૯થી શરૂ કરીને ૧પ વર્ષ એવાં વીત્યાં કે જ્યારે પર્શિયન ભાષામાં ‘ઓમિદ’ (ઊર્દૂ પર્યાય તરીકે ઉમ્મિદ) નામના એકલવાયા સાઇબિરિયન કુંજે ઇરાનની મુલાકાત લીધી. શિયાળાના આરંભે રશિયન સાઇબિરિયા છોડીને ‘ઓમિદ’ રશિયાની વોલ્ગા નદીનો નિતારપ્રદેશ વટાવી કઝાખસ્તાનના, ઉઝબેકિસ્તાનના અને ત્યાર બાદ અઝરબૈજાનના માર્ગે ઇરાન પહોંચે, જ્યાં તે સેલિબ્રિટી બની ચૂક્યું હતું. આ શિયાળે તે દેખાયું નહિ. વર્ષ ર૦૦૯ સુધી ‘ઓમિદ’ સાથે તેની ‘જીવનસાથી’ કુંજલડી ‘આરેઝૂ’ પણ હતી. આ માદાનું અવસાન થયા પછી ‘ઓમિદ’ સદંતર એકલું પડ્યું, છતાં ઇરાન સુધીનો આશરે પ,૦૦૦ કિલોમીટર લાંબો ઋતુપ્રવાસ તેણે વર્ષો વર્ષ ચાલુ રાખ્યો હતો.

1962નું યુધ્ધ : જીતની બાજી હાર બની

ચીને ૧૯૬રમાં નેફા-લદ્દાખ મોરચે કરેલા આક્રમણ વિશે હૈયાવરાળ જેવું ઘણું બધું લખાયું-ચર્ચાયું છે. એકંદરે તે ‘હિંદી-ચીની ભાઇ ભાઇ’ અને ‘પંચશીલ કરાર’ જેવાં geopolitical / ભૂરાજકીય પાસાંને સ્પર્શે છે. ખયાલી પુલાવ રાંધવામાં નિપૂણ પાકશાસ્ત્રી વડા પ્રધાન નેહરુ ચીનના (બગલમાં છૂરી રાખતા) શાસકોને પોતાના જેવા શાંતિપૂજક માનતા રહ્યા, ઇચ્છાપોરની રાઇફલ ફેક્ટરી તેને રાઇફલ્સ માટે ઓર્ડરો ન મળવાને લીધે કામદારોનો પગારખર્ચ કાઢવા ચાની કીટલીઓ જેવી ચીજો બનાવતી રહી, પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધના અરસાવાળી .303 આઉટડેટેડ રાઇફલ્સ હિમપહાડોનો શીતાગારમાં ‘જામ’ થતી વગેરે ફોરેન્સિક રિપોર્ટ જેવી બાબતોનું લિસ્ટ ઘણું લાંબું છે.

પ્રાણીપંખીઓની નજરે જગત

રંગો સાત છે ખરા, પણ તેઓ જુદી જુદી સાત રંગની બત્તીઓ જેવા નથી. એક રંગની બત્તી સ્વિચ-ઓફ થાય અને ત્યાર બાદ તરત એ પછીના રંગની બત્તી સ્વિચ-ઓન થાય એવું બનતું નથી. બે રંગો વચ્ચે હજારો વિવિધ રંગોવાળી ઝાંય / shades હોય છે.

મનુષ્યમાં colour vision સરસ રીતે ખીલી છે, જ્યારે મનુષ્યેતર સજીવોની આંખો રંગ પારખવામાં જરા કાચી પડે છે. બીજી તરફ કેટલાક સજીવો એ રંગો પારખી જાણે છે કે જે મનુષ્યોને દેખાતા નથી. પરિણામે મનુષ્યોના જગત અને મનુષ્યેતર સજીવોના જગત વચ્ચે ફરક છે.

Notice

Due to Adobe Flash being discontinued and other technology upgrades it is no longer possible for us to provide your favorite Safari Magazine on web/desktop. In order to provide more convenience and reading pleasure we have moved the content to native mobile apps.
If you are a digital subscriber then download the mobile app and enjoy reading in the HP MobiLib Digital Pocket Library app from Harshal Publications.

Android version

iOS version

Worldwide shipping

Assured delivery via courier

Discounts and offers

Grab them while stocks last

Promo coupons

Subscribe to our newsletter

100% secure checkout

Multiple payment options